بازار توکنهای غیرقابل معاوضه (NFT) در سال ۲۰۲۵ مسیری کاملاً متفاوت از دوران اوج خود در ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ را تجربه کرد. اگر در آن دوران طلایی، فروش ۶۹.۳ میلیون دلاری اثر «بیپل» یا معاملات دهها میلیون دلاری «کریپتوپانکها» سرفصل خبرها بود، اکنون ورق به کلی برگشته است. تحلیل دادههای بازار نشان میدهد که NFTها از یک دارایی صرفاً سوداگرانه به ابزاری با کاربرد واقعی و رویکردی بلندمدت تبدیل شدهاند؛ تغییری که هرچند با کاهش چشمگیر ارزش بازار همراه بود، اما نویدبخش آیندهای پایدارتر برای این فناوری است .
به گزارش ایتنا، مهمترین تغییرات بازار NFT در سال ۲۰۲۵ را میتوان در سه محور اصلی خلاصه کرد: سقوط آزاد قیمتها و تعدیل بازار، تحول بنیادین پلتفرمهای معاملاتی، و ظهور کاربردهای واقعی و ملموس.
کاهش ۹۹ درصدی ارزش بازار؛ پایان حباب سفتهبازی
آمارها به وضوح از یک تعدیل بزرگ در بازار NFT حکایت دارند. بر اساس دادههای پلتفرمهای رصد بازار، ارزش کل بازار NFT که در آوریل ۲۰۲۲ به اوج ۱۷۰ میلیارد دلاری خود رسیده بود، در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۲.۴ میلیارد دلار کاهش یافت که رکوردی معادل افت بیش از ۹۸ درصدی را ثبت میکند . برخی منابع حتی از کاهش ۹۹ درصدی از اوج ۱۸۴ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۳ به کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار خبر میدهند .
بر اساس گزارشهای منتشرشده، فروش سهماهه اول سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۶۰ درصد کاهش یافت و در برخی ماهها بازار عملاً با رکود مواجه شد . ماه نوامبر ۲۰۲۵ یکی از بدترین ماههای تاریخ NFTها بود؛ بهطوری که فروش ماهانه با ۴۹ درصد کاهش به تنها ۳۲۰ میلیون دلار رسید .
سقوط قیمت پروژههای مطرح
پروژههای شاخص و بهاصطلاح «بلاچیپ» نیز از این موج کاهش قیمت مصون نماندند. «کریپتوپانکها» که زمانی نماد ثروت در دنیای دیجیتال بودند، با کاهش ۷۸ درصدی از اوج ۱۲۵ اتریوم به حدود ۳۰ اتریوم سقوط کردند. «کسلبان» (Bored Ape Yacht Club) وضعیت وخیمتری داشت و با کاهش ۸۳ درصدی به حدود ۵ اتریوم رسید. «آزوکی» (Azuki) نیز با افت ۹۳ درصدی از ۱۲ اتریوم به ۰.۸ اتریوم تنزل یافت .
این ارقام نشاندهنده پایان قطعی دوران «سفتهبازی محض» است. آن دسته از پروژههایی که تنها با هیجان و بدون پشتوانه جلو میرفتند، عملاً از گردونه حذف شدند.
تغییر استراتژی پلتفرمهای معاملاتی
در واکنش به این تحولات، غولهای صنعت NFT نیز دستخوش تغییرات اساسی شدند. پلتفرم «اوپن سی» (OpenSea) که روزگاری درآمد ماهانه ۵۰ تا ۱۲۰ میلیون دلاری داشت، با کاهش شدید درآمد مواجه شد و ناچار به بازنگری اساسی در استراتژی خود گردید. این پلتفرم در فوریه ۲۰۲۵ از «OS2» رونمایی کرد و از یک «بازار NFT» صرف به یک «مرکز معاملات همهمنظوره» (Trade Everything) تبدیل شد که امکان معامله طیف گستردهای از داراییهای دیجیتال از جمله توکنهای قابل معاوضه را در ۱۹ بلاکچین فراهم میکند .
پلتفرم «مجیک ایدن» (Magic Eden) نیز با خرید اپلیکیشن معاملاتی «اسلینگشات» (Slingshot) در آوریل ۲۰۲۵، گام مشابهی برداشت و اکنون خدمات گستردهتری ارائه میدهد . جیمز باترفیل، رئیس بخش تحقیقات شرکت سرمایهگذاری «کوینشیرز»، در این باره گفت: «این تغییرات به هر دو پلتفرم اجازه داده است تا آمار تعامل کاربران را تثبیت کرده و منابع درآمدی خود را در سالی که حجم معاملات سنتی NFT کاهش یافته بود، متنوعسازی کنند» .
برخی پلتفرمهای قدیمیتر مانند X2Y2 که نتوانستند خود را با این تحولات وفق دهند، عملاً از دور خارج شده و تیم آنها به حوزههای دیگر مانند هوش مصنوعی مهاجرت کردند .
ظهور کاربردهای واقعی؛ از بلیت تا کارتهای کلکسیونی
مهمترین تغییر در سال ۲۰۲۵، عبور NFT از مرحله «کلکسیون دیجیتال صرف» به سمت «ابزار کاربردی» بود. نمونههای متعددی از این تغییر جهت در صنایع مختلف مشاهده میشود.
فدراسیون جهانی فوتبال (FIFA) در رویکردی نوآورانه، برای فروش بلیتهای جامجهانی ۲۰۲۶ از NFT استفاده کرد. هواداران با خرید این توکنها، حق تقدم خرید بلیت با قیمت اصلی را به دست میآوردند که این روش عملاً به حذف دلالان و کنترل قیمت در بازار ثانویه کمک کرد .
پلتفرم Courtyard.io نیز با ارائه راهکاری هوشمندانه، کارتهای کلکسیونی فیزیکی مانند کارتهای «پوکمون» را به NFT تبدیل کرد. کارتها پس از تأیید اصالت در خزانههای امن نگهداری میشوند و مالکیت آنها در قالب توکن قابل معامله است. این پلتفرم تنها در بازه ۳۰ روزه از اواخر ۲۰۲۵، بیش از ۲۳۰ هزار تراکنش به ارزش حدود ۱۲.۷ میلیون دلار ثبت کرد .
در اقدامی جالبتر، پلتفرم MatchAwards و Galaxis با همکاری یکدیگر، مجموعه NFT «Follow the Money» را راهاندازی کردند. این توکنها که بهعنوان «کلیدهای دسترسی» به پایگاه داده عظیم ۲.۳ تریلیون دلاری هزینههای دولت آمریکا عمل میکنند، به کاربران امکان ردیابی قراردادها، کمکهای بلاعوض و جریانهای سرمایهگذاری را میدهند. این پروژه، NFT را از یک ابزار کلکسیونی صرف به یک «ابزار هوش تجاری» (Business Intelligence) تبدیل کرده است .
موفقیت پودگی پنگوئنز؛ الگویی از گذار به برندسازی
پروژه «پودگی پنگوئنز» (Pudgy Penguins) بهعنوان نماد موفقیت در عصر جدید شناخته میشود. این پروژه با گذار از یک پروژه صرفاً دیجیتال به یک برند واقعی، اسباببازیهای فیزیکی شخصیتهای خود را در بیش از ۱۰ هزار فروشگاه زنجیرهای معتبر مانند «والمارت» (Walmart) و «تارگت» (Target) به فروش رساند . این استراتژی هوشمندانه، سالانه حدود ۵۰ میلیون دلار درآمد برای این مجموعه به همراه داشت .
در اقدامی تبلیغاتی چشمگیر، پودگی پنگوئنز در کریسمس ۲۰۲۵ با صرف ۵۰۰ هزار دلار، انیمیشنی از شخصیتهای خود را بر روی گنبد مشهور «اسفیر» (Sphere) در لاسوگاس به نمایش گذاشت. این تبلیغ عظیم که بدون کوچکترین اشارهای به فناوری بلاکچین یا اصطلاحات کریپتوکارنسی انجام شد، باعث رشد ۲۵ درصدی قیمت و ۳۳ درصدی حجم معاملات این مجموعه در دو هفته بعد شد .
نتیجهگیری: آنچه مرد و آنچه ماندگار شد
تحلیل مهمترین تغییرات بازار NFT در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که این فناوری نه از بین رفته، بلکه از یک حباب سوداگرانه عبور کرده است. آنچه مرد، توهم «پولسازی سریع» و پروژههایی بود که بدون پشتوانه و صرفاً بر پایه هیجان شکل گرفته بودند .
آنچه ماندگار شد، نقش NFT بهعنوان یک «لایه اعتبارسنجی» (Credential Layer) است. توکنهای غیرقابل معاوضه اکنون در حال ایفای نقش در تأیید هویت، اثبات مالکیت داراییهای فیزیکی، تضمین اصالت بلیتها و ایجاد پل ارتباطی میان دنیای دیجیتال و فیزیکی هستند .
با این تغییر پارادایم، بهنظر میرسد NFTها مسیر خود را از «قیمتهای عجیب و غریب» به سمت «کاربردهای واقعی و پایدار» یافتهاند. شاید دیگر شاهد فروشهای دهها میلیون دلاری نباشیم، اما در عوض، شاهد تولد ابزارهایی هستیم که میتوانند سالهای آینده در زندگی روزمره ما نقشی کاربردی ایفا کنند.
