موج گسترده تعدیل نیرو در سال ۲۰۲۵
سال ۲۰۲۵ با رکوردی تازه در بازار کار همراه بود؛ شرکتها در مجموع حدود ۱.۱ میلیون شغل را حذف کردند، رقمی که یادآور دوران بحران کروناست. با این حال، دادههای منتشرشده نشان میدهد تنها ۵۵ هزار مورد از این تعدیلها مستقیماً به هوش مصنوعی نسبت داده شده است؛ کمتر از یک درصد کل مشاغل از دسترفته.
نقش هوش مصنوعی در تعدیل نیرو
شرکتهای بزرگ فناوری بیشترین سهم را در این موج داشتند. بسیاری از مدیران با شعارهایی درباره «مدرنسازی» و «کارآمدسازی» به حذف نیروها اقدام کردند و هوش مصنوعی را بهعنوان جایگزین معرفی کردند. برای نمونه، مدیرعامل آمازون در ژوئن اعلام کرد که استفاده از AI به معنای نیاز کمتر به نیروی انسانی خواهد بود. اما چند ماه بعد، پس از اخراج ۱۴ هزار نفر، اذعان کرد که این تصمیم «در حال حاضر واقعاً ناشی از هوش مصنوعی نیست».
تاثیر واقعی هوش مصنوعی بر بازار کار
اگرچه برخی شرکتها مانند Salesforce ادعا کردهاند که تا ۵۰ درصد وظایفشان توسط AI انجام میشود، اما بررسیها نشان میدهد اثر اصلی هوش مصنوعی بیشتر در جلوگیری از استخدامهای جدید بوده تا جایگزینی مستقیم کارکنان. بهویژه مشاغل سطح ابتدایی بیشترین آسیب را از این رویکرد دیدهاند. در همین حال، مطالعهای از MIT نشان داد که ۹۵ درصد سازمانهایی که پروژههای AI را آغاز کردهاند، هیچ بازده مالی قابلتوجهی کسب نکردهاند.
اقتصاد متلاطم و نقش عوامل دیگر
کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی بیش از آنکه عامل اصلی باشد، بهعنوان بهانهای مناسب برای شرکتها عمل کرده است. بسیاری از سازمانها در سالهای رونق اقتصادی بیشازحد نیرو جذب کرده بودند و اکنون با کاهش حاشیه سود، به تعدیل گسترده روی آوردهاند. علاوه بر این، سیاستهای تجاری و تعرفهای دولت آمریکا نیز فشار سنگینی بر صنایع وارد کرده است. برای نمونه، صنعت تولید با وجود رشد پروژههای مراکز داده، نزدیک به ۶۰ هزار شغل را از دست داده است؛ نقشی که به AI ارتباطی ندارد.
آمار دقیق دلایل تعدیل نیرو
بر اساس گزارش شرکت مشاوره Challenger, Gray & Christmas:
- ۵۵ هزار شغل مستقیماً به هوش مصنوعی نسبت داده شد.
- بیش از دو برابر این رقم به بازسازی سازمانی مربوط بود.
- حدود چهار برابر به شرایط بازار و اقتصاد ارتباط داشت.
- نزدیک به شش برابر به تصمیمات دولتی و کاهش هزینهها نسبت داده شد.
جمعبندی
اگرچه هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ بهعنوان مقصر تعدیل نیرو معرفی شد، اما واقعیت نشان میدهد که بیشتر این تصمیمات ناشی از فشارهای اقتصادی، بازسازی سازمانی و سیاستهای کلان بوده است. AI بیش از آنکه عامل مستقیم حذف مشاغل باشد، به ابزاری تبلیغاتی برای مدیران تبدیل شده تا تصمیمات سخت خود را در قالب «مدرنسازی» توجیه کنند.
